|
Βυζαντινοί Ναοί
Οι
σπουδαιότεροι σωζόμενοι βυζαντινοί
ναοί της Μάνης οικοδομήθηκαν ανάμεσα
στον 9ο και 14ο αιώνα.
Θεμελιώθηκαν, δηλαδή, αιώνες πριν να
ανακαλυφθούν τα σπήλαια του Διρού.
Διακοσμήθηκαν με βαθιά
θρησκευτικότητα, πολλές γενιές πριν να
υψωθούν οι πύργοι. Και ιερουργήθηκαν,
στέλνοντας στους ουρανούς της Μάνης
τους βαθύπνοους βυζαντινούς ψαλμούς,
πολύ πριν η τραγική, αλλά εμπνευσμένη
Μανιάτισσα δημιουργήσει, από το
αυθόρμητο και απροσποίητο, από το
βαθύτατα θλιβερό αλλά ασυντόνιστο κι
άτεχνο νεκρικό κλάμα, τον επικό θρήνο,
που λέγεται Μανιάτικο Μοιρολόγι.
Ο ξένος που επισκέπτεται
σήμερα τη Μάνη εντυπωσιάζεται από την
οικοδομική αντίθεση και τη χτυπητή
αντινομία του χώρου της, που συνθέτουν
η πολεμική παρουσία των πύργων και η
παράπλευρη ειρηνευτική εμφάνιση των
καλλιτεχνικών βυζαντινών ναών.
Συναντάει κανείς
βυζαντινούς ναούς και μέσα στα
ολιγάνθρωπα, σήμερα, πυργοχώρια ή δίπλα
σε αυτοκινητόδρομους, όπως ο Σωτήρας
στη Γαρδενίτσα και ο Ταξιάρχης στη
Νόμια. Οι περισσότεροι όμως είναι
κατασπαρμένοι πέρα από οικίσιμες
περιοχές και σύγχρονες οδικές αρτηρίες.
Για να τους ανακαλύψει ο ερευνητής κι
οδοιπόρος της Μάνης, είναι ανάγκη να
βαδίσει σε δυσπρόσιτες κι απόμακρες
τοποθεσίες.
Μερικοί από τους πιο
απόμακρους ναούς, είναι οικοδομημένοι
στις υπώρειες βουνοσειρών, όπως ο ’γιος
Πέτρος του Πύργου Διρού (πρόποδες
Σαγγιά, πάνω από τον οικισμό
Τριανταφυλλιά). Ο ’γιος Θεόδωρος της
Βάμβακας (πρόποδες ’η-Λια) και ο
τρισυπόστατος ναός των Αγίων Σεργίου,
Βάκχου και Γεωργίου της Κοίτας, ο
γνωστός σαν Τουρλωτή
(πρόποδες βουνού Αγίας Πελαγίας).
|

Επισκοπή
|
’λλοι μοναχικοί ναοί
δεσπόζουν στα διάσελα των βουνών, όπως
ο ’η-Στράτηγος στο
Δίπορο των ’νω Μπουλαριών, ή κυριαρχούν
σε επίκαιρες θέσεις, όπως οι ναοί της Βλαχέρνας
και της Επισκοπής, οι οποίοι εποπτεύουν
στο μικρό κόλπο του Μέζαπου και στο
ερειπωμένο βυζαντινό κάστρο της Μαΐνης,
του ακρωτηρίου Τηγάνι.
’λλοι, τέλος, είναι ριζωμένοι
σε απρόσιτα και αλίμενα ακρογιάλια,
όπως ο ναός της Παναγίας
Οδηγήτριας (Αγήτρια), που είναι
θεμελιωμένος στη βραχώδη και
απροσέγγιστη ακροθαλάσσια περιοχή,
ανάμεσα στο Τηγάνι και στο ακρωτήρι
Δρόσος.
Εκτός από τους παραπάνω,
υπάρχουν και: ο ’γιος Ιωάννης στον
Πύργο Διρού, ο Ταξιάρχης του Γκλέζου (11ου
αιώνα), ο Ταξιάρχης
της Χαρούδας (11ου αιώνα), ο
Σωτήρας της Χαρούδας, ο ’γιος
Θεόδωρος στην Καφιόνα (11ου
αιώνα), τα Τρισάγια στον Τσόπακα, ο ’η-Λέος
στο Μπρίκι (Χάλασμα), η Μονή της
Φανερωμένης στη Φραγκούλια, η Αγία
Βαρβάρα στην Έρημο (12ου αιώνα), ο Σωτήρας
στη Γαρδενίτσα (11ου αιώνα), οι
’γιοι Ασώματοι στο εξωβούνι της Κοίτας
(9ου-10ου αιώνα), ο ’γιος Ιωάννης
στην Κέρια (13ου αιώνα), ο ’γιος
Ιωάννης στον Κούνο, τα Πεντάγια στον
Κούνο, οι ’γιοι Ανάργυροι στην Κηπούλα,
ο δίκογχος ναός του Αγίου Παντελεήμονα
στους ’νω Μπουλαριούς, ο ’γιος
Νικόλαος στην Οχιά (12ου αιώνα),
ο ’γιος Πέτρος στην αρχαία Καινήπολη
κοντά στην Κυπάρισσο και ένα πλήθος
άλλοι. |